Co to jest reguła przekory (reguła Le Chateliera, reguła Le Chateliera-Brauna)?

Co to jest Regula Le ChatelieraRegułę sformułował francuski chemik Henry Louis Le Chatelier oraz niemiecki fizyk Karl Braun. Zobacz wiki.

Jeśli na układ znajdujący się w stanie równowagi dynamicznej podziała bodziec zewnętrzny, to w układzie tym zajdą przemiany prowadzące do zminimalizowania działania bodźca.

Układ zawsze przeciwdziała zmianom powodowanym przez czynnik zewnętrzny.

Reguła sformułowana dla układów chemicznych nadaje się do stosowania na wszelkich innych polach, np socjologii, polityki, zarządzania zmianą itd.

Co to jest schemat poznawczy? Co to są schematy poznawcze?

schemat poznawczy

To jest mechanizm oparty o dwa inne: filtry poznawcze i wzorce myślowe. Odpowiada za podejmowanie decyzji. Najpierw przeczytaj wpis o filtrach, potem o wzorcach i tu wróć.

Można też powiedzieć, że schemat poznawczy to sposób myślenia. Twój sposób myślenia zależy od filtrów i wzorców. Dopóki ich nie zmienisz, twój sposób myślenia i postępowania się nie zmieni. Żeby zmienić sposób myślenia, najpierw musisz ujawnić filtry i wzorce. Uświadamiając je sobie uzyskujesz możliwość ich zmiany. Dopóki pozostaną nieświadome, będą działać automatycznie, bez Twojej wiedzy i zgody.

Co to jest wzorzec myślowy? Co to są wzorce myślowe?

wzorzec myślowyTo jest sposób myślenia, w oparciu o nieuświadomione założenie. Zadaniem wzorca jest ocena i interpretacja tych informacji, które dotarły do twojej świadomości. Tworzysz je w procesie dorastania i uczenia się. Masz ich cały zestaw. Działają w każdej chwili, na każdą myśli.

Chyba niewiele Ci to wyjaśnia, więc zróbmy eksperyment. Przeczytaj poniższe zdanie:

„Kłamstwo powtórzone tysiąc razy staje się prawdą” – Joseph Goebbels

Oczywiście wiesz kim był ten gość…. jak nie to sprawdź, zanim zaczniesz czytać dalej…

…Minister propagandy w rządzie Adolfa Hitlera.

I co teraz myślisz? Że ten cytat to propagandowa ściema? Jeśli tak myślisz (jak większość ludzi), to zastanów się przez chwilę nad dowolną reklamą proszku do prania, najlepiej wiodącej marki.

A w tej reklamie nie kłamią? To czemu ten proszek kupujesz? Nie ma innych?

Coś Ci już świta? Może gość nie kłamał… Zastanów się teraz skąd Ci się wzięła myśl, że to kłamstwo jest…

Inny przykład:

Śmieszą Cię dowcipy o blondynkach? Jeśli jesteś blondynką to zastąp „teściową”. Dlaczego są śmieszne? Gdyby nie istniało założenie, że blondynki są głupie, a teściowe wredne, to te dowcipy nie byłyby śmieszne…

Jeszcze inny przykład:

Kiedyś w rozmowie zapytałem głęboko wierzącego kolegi, co by się stało gdyby założyć, że Bóg nie istnieje. Pomyśl, z punktu widzenia wnioskowania logicznego, nie ma znaczenia czy mówisz o Bogu, sile grawitacji czy prawdziwości zdania. Zakładając, że (teza) robimy coś tam i otrzymujemy wynik prawda/fałsz. Albo teza okazała się prawdziwa, albo nie :) Jakież było moje zdziwienie, gdy usłyszałem w odpowiedzi, że nie może przyjąć takiego założenia, ponieważ Bóg istnieje, zatem sprzeczność jest ujawniona natychmiast, prowadzenie dowodu nie ma sensu…

W naukach ścisłych są aksjomaty, w teologii są dogmaty. Oczywiście nie można ich podważać, bo wysypiesz całą resztę „filozofii”. Pomyśl teraz o geometrii euklidesowej. Przez dwa punkty można przeprowadzić tylko jedną prostą. To jest aksjomat, tego się nie udowadnia. Jak się rozejrzysz dookoła siebie, to nawet brzmi sensownie. Tak też było, do czasu gdy nie znalazł się gość, który temu zaprzeczył… i powstała geometria nieeuklidesowa… Zajrzyj do Wikipedii pod „aksjomat„.

Kiedy jednak to robisz, wszyscy dookoła sypią gromy, „że tak nie można, to jest niedopuszczalne” itd.

Dlaczego tak jest? Bo każdy ma własne (oprócz ogólnodostępnych aksjomatów i dogmatów) założenia, a Twój mózg wie doskonale, że kiedy je podważysz, to wysypiesz resztę logiki. A tego nie chcemy, bo ta logika daje poczucie bezpieczeństwa.

Większość ludzi zaprzecza, jakoby posługiwali się wzorcami myślowymi. Bo nie zdają sobie sprawy z tego, że istnieją. One są nieuświadomione. Nieświadome założenia znaczą dla nas tyle co fakty. A z faktami się nie dyskutuje…

Wzorzec myślowy to mechanizm upraszczający nam życie. Choć czasami upraszcza tak bardzo, że robisz głupoty. Dlatego warto wiedzieć, że jest, umieć go identyfikować, ujawniać i czasami świadomie zmieniać.

Musisz jeszcze wiedzieć co to jest filtr poznawczy i schemat poznawczy.

Co to jest filtr poznawczy? Co to są filtry poznawcze?

Co to jest filtr poznawczy?Widzisz w ultrafiolecie? Nie? Jaka szkoda, a są goście na świecie, którzy widzą (po specyficznej operacji oka). Czego to dowodzi? Tego, że nasze oko zostało tak skonstruowane, żeby UV nie przepuszczać. Więc nasz obraz świata jest zupełnie inny od tego, który widzą pszczoły… (które UV akurat widzą). Czyli nasze oko jest filtrem…. Istnieją jeszcze inne filtry:

  • Filtry sensoryczne (zmysłowe)
  • Filtry lingwistyczne (językowe)
  • Filtry społeczne
  • Filtry kulturowe

Zadaniem filtra jest odsianie informacji która „twojego mózgu nie interesuje”. Jest to mechanizm kierunkowania uwagi. W procesie uczenia się, dorastania, uczysz się, na jakie informacje warto zwracać uwagę, a jakie są mało istotne. W ten sposób budujesz sobie zestaw własnych filtrów poznawczych. Niektóre są oczywiście wrodzone (biologiczne). Wszystkie działają ZANIM pojawi się myśl.

Przykład

Przypomnij sobie scenę z Matrixa, kiedy Neo idzie ulicą i widzi kobietę w czerwieni… Czy tam nie było niczego innego? Jeśli jesteś facetem – na co zwróciłeś uwagę? Tylko szczerze, bo robisz to tylko dla siebie :) Jeśli jesteś kobietą – co zwróciło twoją uwagę?

A teraz zastanówmy się dlaczego bracia Wachowscy, nie ubrali jej na niebiesko?

Idąc dalej tym tropem, zastanówmy się, dlaczego kontrolki na tablicy rozdzielczej w samochodzie mają różne kolory? Żeby było estetycznie?

Zrobiono pewien eksperyment. Kobieta prosiła mężczyzn o drobną pomoc na ulicy – przeniesienie wielkiego pudła przez pasy i włożenie go do samochodu zaparkowanego po drugiej stronie. Liczono ilu gości w ciągu godziny jej pomogło, w zależności od koloru jej sukienki….. Jak myślisz jaki był wynik? Oczywiście, że kiedy była czerwona, to liczba pomocników była największa. Nawet kilka razy, w stosunku do koloru białego.

Dlatego właśnie kobieta w czerwieni z Matrixu jest dla mnie symbolem filtra.

Prawdą oczywistą, choć niekoniecznie uświadomioną jest, że wszyscy patrzą, choć każdy dostrzega coś innego. Niewiele osób zadaje sobie pytanie jakie czynniki wpływają na „selekcję informacji”? Przecież obraz jest jeden, zatem zestaw informacji dostępnych dla każdego jest taki sam. To właśnie robią filtry poznawcze. Jest to mechanizm upraszczający nam życie. Choć czasami upraszcza tak bardzo, że robisz głupoty. Dlatego warto wiedzieć, że jest, umieć go identyfikować i czasami nie pozwalać mu działać – czyli wyłączać filtr.

Musisz jeszcze wiedzieć co to jest wzorzec myślowy i schematy poznawcze.

 

 

Co to jest zmiana jakościowa?

zmiana jakościowaWyobraź sobie świat, zanim pojawiły się samochody. Po drogach jeździły dorożki, bryczki itp. pojazdy zaprzężone w konie. Kiedy powstał automobil, z dróg zniknęły pojazdy konne, a pojawiły się samochody. To jest przykład zmiany jakościowej.

Jakość w ujęciu potocznym odnosi się do tego czy coś jest zrobione dobrze, czy nie. Jakość w ujęciu ogólnym dotyczy cech przedmiotu. Zmiana jakościowa oznacza, że zmieniają się charakterystyczne cechy czegoś. W przeciwieństwie do zmiany ilościowej, gdzie cechy pozostają stałe, ale zmienia się ilość czegoś.

Co to jest zmiana ilościowa?

zamiana ilościowaWyobraź sobie szklankę ze słoną wodą (rozpuszczony NaCl). W wodzie jest rozpuszczone niewiele soli i możesz dosypać jej tam jeszcze trochę. Po zamieszaniu ona się rozpuści. Sypiesz więc i mieszasz. Co się stało? Wzrosło stężenie soli w wodzie – to jest przykład zmiany ilościowej. Składnik się nie zmienił, ale zmieniła się jego ilość.

Zmiana ilościowa oznacza, że cechy czegoś pozostają stałe, ale zmienia się ilość tego czegoś. W przeciwieństwie do zmiany jakościowej, gdzie zmieniają się charakterystyczne cechy, a ilość się nie zmienia.