Co to jest 5WHY

co to jest 5WHY

To jest jedna z najprostszych metod rozwiązywania problemów, oparta na zasadzie dedukcji. Uznaje się, że twórcą metody jest Sakichi Toyoda, wynalazca automatycznego krosna mechanicznego i ojciec Kiichirō Toyoda założyciela Toyota Motor Corporation. Polega na zadawaniu pytania „dlaczego”. Tajemnicą, której nie odkryłem, jest dlaczego akurat 5 razy… Metoda jest wspólna dla wielu filozofii, między innymi Kaizen, Lean Management, Design Thinking…

Czemu ja o tym piszę?

Ponieważ rozwiązywanie problemów polega na myśleniu. Na ogół wydaje nam się, że znamy rozwiązanie albo powód problemu. A tak nie jest, ponieważ „jest”, a „wydawać się” to dwie różne rzeczy. 5WHY to schemat poznawczy, pomagający odróżnić „jak jest” od tego „co się wydaje”. Schemat, który każe Ci zawsze zapytać, dlaczego tak, a nie inaczej myślisz. Banalne? Właśnie w tym tkwi potęga!

Przykład klasycznego zastosowania metody:

PROBLEM: „Firma przegrywa z konkurencją”.

1WHY: Dlaczego firma przegrywa z konkurencją?
– Ponieważ mamy bardzo dużo absencji, które powodują, że jesteśmy niewydolni.
2 WHY: Dlaczego w firmie jest dużo absencji?
– Ponieważ pracownicy często upadają, o nawet dziś jeden poślizgnął się i zwichnął rękę. A potem idą na zwolnienie.
3 WHY: Dlaczego się poślizgnął?
– Ponieważ nie dbają o czystość i na hali produkcyjnej zawsze jest rozlany olej
4 WHY: Dlaczego na posadzce jest rozlany olej?
– Ponieważ pracujemy z olejami i przy różnych operacjach oleje się rozlewają
5 WHY: dlaczego oleje się rozlewają?
– Ponieważ instalacja została tak zaprojektowana i nic z tym nie można zrobić.

Prawdziwą przyczyną nie jest zatem nieobecność pracowników czy ich niechlujstwo, tylko wadliwie zaprojektowana linia produkcyjna. Olej ma się nie rozlewać, wtedy nie trzeba sprzątać, ani nie będzie urazów.

Metoda jest super prosta i przez to super skuteczna. Pod warunkiem, że pytania będą „dobrze” sformułowane, a osoba pytana będzie chciała udzielić odpowiedzi… Możesz oczywiście pytać sam/a siebie, choć lepiej to działa gdy masz „konsultanta” zewnętrznego, który nie wie tego co Ty ;)

5WHY zmusza Cię do analitycznego myślenia. Możesz dzięki temu wyłączyć emocje i skupić się na rozwiązaniu „właściwego” problemu, zamiast gasić poboczne pożary, będące jego skutkiem.

Co to jest źle sformułowane pytanie?

Gdyby na trzecie pytanie w przykładzie padła odpowiedź „bo są nieostrożni” to cała analiza mogłaby pójść w innym kierunku. Zgodnie z metodą trzeba przecież zapytać „Dlaczego są nieostrożni”, co niekoniecznie doprowadzi Cię do znalezienia „właściwej” przyczyny problemu.

Klasyczna metoda „5 x dlaczego” dotyczy dwóch aspektów problemu:
1. Dlaczego problem powstał?
2. Dlaczego wcześniej go nie zauważyłeś/aś?

Jeżeli zatem dostajesz odpowiedź „kto jest winny”, to nie pytaj dalej i wrócić do poprzedniego pytania (w górę), lub zadaj pytanie inaczej (w bok). Ślepe stosowanie algorytmu „pytam o odpowiedź” może prowadzić w ślepą uliczkę.

Dobre pytania szukają przyczyny w systemie i procesach. Kłania się zatem myślenie systemowe i procesowe. Specjaliści od jakości mawiają, że problemy nie są skutkiem pracy ludzi, tylko leżą w systemie, którego procesy zostały źle zaprojektowane. Dlatego właśnie dobre pytania kierują uwagę na poszukiwanie powodów systemowych.

W ogólnym ujęciu nie ma konieczności trzymania rygoru „pytania na odpowiedź”, choć wtedy to już nie jest 5WHY… Siłą metody jest samo pytanie dlaczego. Statystyka pokazuje, że jeśli pytasz „łańcuszkiem”, to na ogół 5 oczek wystarcza, żeby dotrzeć do właściwego problemu. Jeśli go nie stosujesz tylko po prostu pytasz „dlaczego”, to i tak w końcu znajdziesz pierwotne źródło kłopotów. Tak przecież właśnie robią dzieci. Więc może to nie Toyoda wynalazł tą metodę, tylko pierwsze dziecko?

Nie musisz stosować metody 5WHY.
Wystarczy, że będziesz jak dziecko pytać „dlaczego”.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *