Co to jest TRIZ?

Teoria Rozwiązywania Innowacyjnych Zadań

W oryginale języka rosyjskiego ТРИЗ – Теория решения изобретательских задач. To metodyka inwentyczna. Akronim pochodzi od „Teoria Rozwiązywania Innowacyjnych Zadań”, której twórcą jest Henryk Saulowicz Altszuller (Генрих Саулович Альтшуллер). W tym wpisie zajmę się tylko samą podstawą – koncepcją na jakiej jest oparty.

Altszuller pracował w sekcji wynalazczości Kaspijskiej Floty Wojennej, gdzie miał styczność z wieloma opisami patentowymi (podobnie jak Einstein). Zastanawiałeś/aś się kiedyś skąd się biorą patenty? Z geniuszu wynalazcy prawda? Altszuller natomiast zaobserwował, że wynalazki tworzone są w oparciu o „chwyty” wynalazców, które się powtarzają w różnych opisach patentowych. Stąd już tylko krok do koncepcji, że istnieje jakaś metoda na wymyślanie wynalazków. Co jest zatem podstawą tej metody?

Po pierwsze koncepcja Wektora Inercji.

Kiedy próbujesz znaleźć rozwiązanie dla jakiegoś problemu, automatycznie szukasz wśród znanych rozwiązań. To naturalny sposób. Choć jak sobie to uświadomisz, to zauważysz nonsens – coś nowego nie może być czym znanym… Wektor inercji to nic innego jak nazwane „językiem fizyki” ukierunkowanie uwagi, bo wektor ma przecież kierunek i zwrot – taka metafora tego, że szukasz nie tam gdzie trzeba, marnując na to czas i energię. Jak zatem „obrócić” ten wektor we właściwą stronę?

Kiedy uświadomisz sobie WI – zrozumiesz czemu nikt inny nie wpadł na rozwiązanie

Po drugie IWK – Idealny Wynik Końcowy.

Spotykasz się z zadaniem do rozwiązania. Ot klasyka kreatywności – proszę wyciąć w kartce papieru A4 otwór takiej wielkości, by przejechała przez niego ciężarówka. Wektor inercji (w słowie otwór = dziura w czymś) powoduje, że się ślinisz, bo przecież ciężarówka jest większa od kartki papieru… Kluczem jest zatem inne sformułowanie problemu. IWK to sytuacja, gdzie otwór (tzw. „światło” jest wystarczająco duże, by zmieściła się w nim ciężarówka i jest otoczone „brzegiem otworu”. Przecież o to chodzi w zadaniu czyż nie? Ciężarówka ma przejechać przez otwór. Otwór ma brzeg, nie interesuje nas stosunek powierzchni materiału reszty poza brzegiem do „światła ” otworu. No właśnie! Więc po co się ograniczasz (kartka A4)? Skup się na tym co istotne – na idealnej sytuacji, która rozwiąże Ci zadanie, nie zastanawiając się czy to jest wykonalne i technicznie możliwe. Dzięki temu zmieniasz zupełnie zadanie – wytnij pasek papieru, tak by opasał ciężarówkę. Zrób to jednak tak, by pasek nie miał początku i końca (brzeg otworu jest ciągły!). Wytnij go z kartki papieru A4. Czy teraz już wiesz jak to zrobić? IWK to mechanizm do obracania wektora inercji – patrz w tym kierunku, gdzie jest rozwiązanie, a nie tam, gdzie „na pewno go nie ma”.

  1. Reguła: Nie wolno zawczasu myśleć o tym, czy możliwe lub niemożliwe jest uzyskanie wyniku idealnego.
  2. Reguła: Nie wolno zawczasu myśleć o tym, jaką drogą można osiągnąć wynik idealny.
  3. Reguła: Sformułowanie IWK nie powinno być wyrażone językiem fachowym; należy użyć słów potocznych, prostych, ogólnie znanych.
  4. Reguła: IWK należy formułować, posługując się minimalną, konieczną ilością słów.

Z tych reguł od razu widzisz na co zwrócił uwagę Altszuller – pierwsze dwie reguły dotyczą klasyki metod inwentycznych – jak jesteś w fazie wymyślania pomysłów, to ich nie krytykuj/oceniaj (możliwe-niemożliwe, czy ten sposób jest realny czy nie). Trzecia i czwarta związane są z filtrami lingwistycznymi i wzorcami poznawczymi – nieświadome założenia dotyczące wyobrażeń o rzeczach ograniczają Cię mocniej niż myślisz. Dostrzeż, że IWK jest joystickiem do kierowania Twoją uwagą – co jest kluczowe w inwentyce.

IWK pomaga uświadomić sobie WI oraz zrozumieć gdzie naprawdę leży problem.

Po trzecie ST – Sprzeczność Techniczna.

To chyba najdonioślejsze dokonanie Altszuller’a. Zauważył, że innowacja czy wynalazek to nic innego jak rozwiązanie jakiejś sprzeczności. Większość ludzi ucieka od sprzeczności – z obawy przed ośmieszeniem, z poczucia bezsilności itp. I tak wracają do WI. Sprzeczność techniczną trzeba WYARTYKUŁOWAĆ. Dlaczego?  Żeby zrozumieć o co naprawdę chodzi. Jeśli explicite doprowadzisz do sprzeczności technicznej przy pomocy IWK – to masz nowy problem. Nie rozwiązujesz „oryginalnego” zadania, tylko usuwasz sprzeczność techniczną. W TRIZ jest cały mechanizm jak to robić. Istnieje 40 podstawowych i 10 dodatkowych – łącznie 50 zasad usuwania sprzeczności technicznych. Zamiast czekać na olśnienie (im mocniej szukasz i dłużej czekasz tym bardziej je blokujesz), po prostu jedziesz po liście i patrzysz jak można „standardowy” problem rozwiązać. Nie musisz się też przejmować – sprzeczność techniczna nie musi być „techniczna”. Są odmiany TRIZ management, pedagogics, science…

Nie warto bać się sprzeczności. Ona pokazuje nowy obraz rzeczywistości. Doprowadzanie do niej w myślach służy poznaniu.

Czemu ja tym piszę?

By zwrócić Twoją uwagę, że większość naszego życia obracamy się otoczeni własnymi schematami poznawczymi. Dzięki takim pojęciom jak WI, IWK i ST otrzymujesz prosty drogowskaz jak myśleć „different”. Polecam oczywiście studiowanie TRIZ. Jeśli nie chcesz stworzyć „statku kosmicznego”, tylko rozwiązać jakiś prosty problem w swoim życiu, wykorzystaj wiedzę o WI oraz 4 reguły formułowania IWK. To jest potężne narzędzie kierowania uwagą. Pisałem już o kierowaniu uwagę tutaj – teraz pokazuję Ci zasady, jak to robić. Będę oczywiście pisał jeszcze o TRIZ – bo to tylko wstęp dla niewtajemniczonych :)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *