Co to jest wolność myślenia?

Co to jest wolność myślenia?

Często wolność jest często utożsamiana z brakiem ograniczeń i możliwością podejmowania decyzji (wolnych wyborów). Istnieje otoczenie które Cię ogranicza (np. siła grawitacji), istnieją inni ludzie, którzy mają inną wolę niż Ty, Ty też masz ograniczenia (człowiek nie ucieknie gepardowi, nie podniesie słonia, nie wykona tylu obliczeń co komputer w ciągu minuty itd). W procesie uczenia się poznajesz te wszystkie ograniczenia i uznajesz za prawdziwe. Co to znaczy zatem być wolnym?

Może prościej jest najpierw opisać niewolnictwo.

Usłyszałem dawno temu pewną opowieść o tresowaniu słoni. Jak słonik jest mały, to się go przywiązuje liną za trąbę do wielkiego grubego drzewa. Słonik szarpie, szarpie, ale w którymś momencie uczy się, że wysiłki skazane są na marne. Kiedy już nie szarpie i grzecznie stoi, kiedy się go przywiązuje przy drzewie, można go przywiązać do czegokolwiek. I tak dorosły silny słoń stoi przywiązany do kija wbitego w ziemię, który mógłby z łatwością złamać lub wyrwać, ale nie będzie nawet tego próbował, bo wie, że to jest skazane na niepowodzenie…

Jak często jest to prawdziwe w Twoim życiu?

Niewolnictwem jest też brak świadomości, że istnieje coś innego, że może być inaczej niż jest.

Wiesz już, a jeśli nie wiesz, to przeczytaj, co to są schematy poznawcze. Może Ci się wydawać, że jesteś ich więźniem, bo są nieświadome. Nieprawda. Zawsze możesz je ujawnić. Przeczytaj jak to zrobić.

To czy jesteś wolnym człowiekiem czy nie, oznacza czy masz świadomość, że ograniczenia nie są realne. Realnymi czyni je Twoja zgoda na nie. Wolność myślenia, to świadomość możliwości zakwestionowania dowolnego założenia. Bo możesz wszystko zakwestionować i zmienić. Na tym polega wolna wola.

Ostrzeżenie!

To co tu napisałem jest groźne dla polityków, sprzedawców, marketingowców, prawników, policjantów, managerów i wszystkich innych „-ów” którzy funkcjonują, bogacą się lub czerpią inne korzyści dzięki wiedzy jak Tobą manipulować. Oni wiedzą jakie filtry ma przeciętny człowiek, i jakie wzorce myślowe mu wdrukowano w domu, szkole i pracy. Bardzo nie chcą, by ludzie byli wolni i myśleli.

Idź na długi spacer. Weź ze sobą ulubione małe co nieco, albo odwiedź po drodze cukiernię. Przemyśl to co tu przeczytałeś/aś. Odpręż się i zdecyduj co dalej. To ostatnia chwila w Twoim życiu, w której Twój świat jest znajomy, co dla większości oznacza bezpieczeństwo. Stajesz przed Morfeuszem z Matrixu i decydujesz którą tabletkę wziąć. Potem nie będzie już odwrotu. Już nigdy nie wrócisz do starego życia. Czy stać Cię na to by być wolnym człowiekiem? Bo wolność zaczyna się od wolnego myślenia. To niestety ma swoją cenę, czasami bardzo wysoką. Jak wrócisz kliknij w któryś napis.

Zabierz mnie stąd. Nie mam odwagi zryć sobie beretu

Podejmuję wyzwanie na własne ryzyko. Jestem świadomy/a konsekwencji.

Jak być kreatywnym?

Przede wszystkim trzeba kreatywnie myśleć. A potem kreatywnie działać :)

Zacznijmy więc od myślenia. Najpierw przeczytaj wpis o schematach poznawczych. I tutaj wróć.

Teraz już wiesz, że Twój sposób myślenia zależy od filtrów poznawczych i wzorców myślowych. Dopóki ich nie zmienisz, twój sposób myślenia i postępowania się nie zmieni – zero szans na bycie kreatywnym. Żeby zmienić sposób myślenia, najpierw musisz ujawnić filtry i wzorce. Uświadamiając je sobie uzyskujesz możliwość ich zmiany.

Pierwszy aspekt myślenia kreatywnego:

  • Jeśli zdejmiesz filtry dostrzeżesz więcej.
  • Jeśli zmienisz wzorzec myślowy osiągniesz inne efekty myślenia.

Myślenie kreatywne polega zatem na dostrzeganiu, ujawnianiu i zmienianiu filtrów i wzorców myślowych, co pozwala osiągnąć inne efekty myślenia niż ludzie, którzy myślą schematycznie. Z czasem staje się to nawykiem tak podstawowym, że przestajesz sobie go uświadamiać i po prostu mówią o tobie kreatywny/a.

Kreatywność to efekt uboczny wolności myślenia. Przeczytaj wpis o wolności myślenia.

Teraz już wiesz, że kreatywne myślenie polega na umiejętności podważania wszelkich założeń i kwestionowaniu ograniczeń, tych jawnych i niejawnych.

Drugi aspekt myślenia kreatywnego:

  • Tylko wolny człowiek może tworzyć (być kreatywny)

Nie masz bezpośredniego wpływu na nieświadomość (jakkolwiek ją nazwiesz, nad-, podświadomość nieświadome procesy). Ale możesz na nią wpływać. Ma kluczową rolę w skojarzeniach, olśnieniu i wszystkich myślach, które prowadzą do celu, ale biorą się „znikąd”. Przeczytaj wpis o nieświadomości i tutaj wróć.

Zdejmuj filtry, zmieniaj schematy, uwolnij się, wpływaj na swoją nieświadomość. To w zasadzie wszystko :)

No oczywiście do tego wszystkiego są narzędzia, więc o nich poczytaj :)

filozofia katalizy

filozofia katalizy

Czy wiesz jak działa katalizator? Jest ale go nie ma. To wszystko. Czyli bierze udział w procesie, ale po procesie już go tam nie ma i możesz go użyć ponownie – takie perpetum mobile. Katalizator się nie zużywa. A przynajmniej nie w obserwowalnej z punktu widzenia procesu skali czasu.

Chcesz dokonać takiego procesu: A + B = C. Ale to się nie dzieje, bo musisz się strasznie namęczyć, żeby to się stało. Więc dokładasz katalizator i to się dzieje samo. Nie musisz nic robić, poza włożeniem i wyjęciem z układu katalizatora, co na ogół jest łatwe miłe i przyjemne.

Można to pokazać tak:

masz układ A+B, ale nic się nie dzieje. Dokładasz więc kat:

A+B+kat=AkatB

AkatB=katC

katC = kat + C

Jak teraz usuniesz z układu kat, to masz swoje C, o które Ci chodziło. Jeśli mi nie wierzysz, zastanów się po co jest katalizator w samochodzie, i czy do niego podłączone są jakieś przewody, mieszkają tam jakieś krasnoludki? Nie to kawał blachy jest w rurze wydechowej, koło którego przelatują spaliny. Jak opuszczają silnik, to zwierają toksyczne związki, a jak koło katalizatora przelecą, to już ich nie zawierają i czyste wylatują z rury wydechowej. Więc tak się da. Naprawdę.

Czemu ja o tym piszę? Bo to jest konstrukt myślowy. Który można zastosować nie tylko do chemii, ale do wszystkiego. Prawa  i koncepcja katalizy chemicznej są ekstrapolowalne na inne układy. Np. socjokataliza :)

Co to jest schemat poznawczy? Co to są schematy poznawcze?

schemat poznawczy

To jest mechanizm oparty o dwa inne: filtry poznawcze i wzorce myślowe. Odpowiada za podejmowanie decyzji. Najpierw przeczytaj wpis o filtrach, potem o wzorcach i tu wróć.

Można też powiedzieć, że schemat poznawczy to sposób myślenia. Twój sposób myślenia zależy od filtrów i wzorców. Dopóki ich nie zmienisz, twój sposób myślenia i postępowania się nie zmieni. Żeby zmienić sposób myślenia, najpierw musisz ujawnić filtry i wzorce. Uświadamiając je sobie uzyskujesz możliwość ich zmiany. Dopóki pozostaną nieświadome, będą działać automatycznie, bez Twojej wiedzy i zgody.

Co to jest wzorzec myślowy? Co to są wzorce myślowe?

wzorzec myślowyTo jest sposób myślenia, w oparciu o nieuświadomione założenie. Zadaniem wzorca jest ocena i interpretacja tych informacji, które dotarły do twojej świadomości. Tworzysz je w procesie dorastania i uczenia się. Masz ich cały zestaw. Działają w każdej chwili, na każdą myśli.

Chyba niewiele Ci to wyjaśnia, więc zróbmy eksperyment. Przeczytaj poniższe zdanie:

„Kłamstwo powtórzone tysiąc razy staje się prawdą” – Joseph Goebbels

Oczywiście wiesz kim był ten gość…. jak nie to sprawdź, zanim zaczniesz czytać dalej…

…Minister propagandy w rządzie Adolfa Hitlera.

I co teraz myślisz? Że ten cytat to propagandowa ściema? Jeśli tak myślisz (jak większość ludzi), to zastanów się przez chwilę nad dowolną reklamą proszku do prania, najlepiej wiodącej marki.

A w tej reklamie nie kłamią? To czemu ten proszek kupujesz? Nie ma innych?

Coś Ci już świta? Może gość nie kłamał… Zastanów się teraz skąd Ci się wzięła myśl, że to kłamstwo jest…

Inny przykład:

Śmieszą Cię dowcipy o blondynkach? Jeśli jesteś blondynką to zastąp „teściową”. Dlaczego są śmieszne? Gdyby nie istniało założenie, że blondynki są głupie, a teściowe wredne, to te dowcipy nie byłyby śmieszne…

Jeszcze inny przykład:

Kiedyś w rozmowie zapytałem głęboko wierzącego kolegi, co by się stało gdyby założyć, że Bóg nie istnieje. Pomyśl, z punktu widzenia wnioskowania logicznego, nie ma znaczenia czy mówisz o Bogu, sile grawitacji czy prawdziwości zdania. Zakładając, że (teza) robimy coś tam i otrzymujemy wynik prawda/fałsz. Albo teza okazała się prawdziwa, albo nie :) Jakież było moje zdziwienie, gdy usłyszałem w odpowiedzi, że nie może przyjąć takiego założenia, ponieważ Bóg istnieje, zatem sprzeczność jest ujawniona natychmiast, prowadzenie dowodu nie ma sensu…

W naukach ścisłych są aksjomaty, w teologii są dogmaty. Oczywiście nie można ich podważać, bo wysypiesz całą resztę „filozofii”. Pomyśl teraz o geometrii euklidesowej. Przez dwa punkty można przeprowadzić tylko jedną prostą. To jest aksjomat, tego się nie udowadnia. Jak się rozejrzysz dookoła siebie, to nawet brzmi sensownie. Tak też było, do czasu gdy nie znalazł się gość, który temu zaprzeczył… i powstała geometria nieeuklidesowa… Zajrzyj do Wikipedii pod „aksjomat„.

Kiedy jednak to robisz, wszyscy dookoła sypią gromy, „że tak nie można, to jest niedopuszczalne” itd.

Dlaczego tak jest? Bo każdy ma własne (oprócz ogólnodostępnych aksjomatów i dogmatów) założenia, a Twój mózg wie doskonale, że kiedy je podważysz, to wysypiesz resztę logiki. A tego nie chcemy, bo ta logika daje poczucie bezpieczeństwa.

Większość ludzi zaprzecza, jakoby posługiwali się wzorcami myślowymi. Bo nie zdają sobie sprawy z tego, że istnieją. One są nieuświadomione. Nieświadome założenia znaczą dla nas tyle co fakty. A z faktami się nie dyskutuje…

Wzorzec myślowy to mechanizm upraszczający nam życie. Choć czasami upraszcza tak bardzo, że robisz głupoty. Dlatego warto wiedzieć, że jest, umieć go identyfikować, ujawniać i czasami świadomie zmieniać.

Musisz jeszcze wiedzieć co to jest filtr poznawczy i schemat poznawczy.

Co to jest filtr poznawczy? Co to są filtry poznawcze?

Co to jest filtr poznawczy?Widzisz w ultrafiolecie? Nie? Jaka szkoda, a są goście na świecie, którzy widzą (po specyficznej operacji oka). Czego to dowodzi? Tego, że nasze oko zostało tak skonstruowane, żeby UV nie przepuszczać. Więc nasz obraz świata jest zupełnie inny od tego, który widzą pszczoły… (które UV akurat widzą). Czyli nasze oko jest filtrem…. Istnieją jeszcze inne filtry:

  • Filtry sensoryczne (zmysłowe)
  • Filtry lingwistyczne (językowe)
  • Filtry społeczne
  • Filtry kulturowe

Zadaniem filtra jest odsianie informacji która „twojego mózgu nie interesuje”. Jest to mechanizm kierunkowania uwagi. W procesie uczenia się, dorastania, uczysz się, na jakie informacje warto zwracać uwagę, a jakie są mało istotne. W ten sposób budujesz sobie zestaw własnych filtrów poznawczych. Niektóre są oczywiście wrodzone (biologiczne). Wszystkie działają ZANIM pojawi się myśl.

Przykład

Przypomnij sobie scenę z Matrixa, kiedy Neo idzie ulicą i widzi kobietę w czerwieni… Czy tam nie było niczego innego? Jeśli jesteś facetem – na co zwróciłeś uwagę? Tylko szczerze, bo robisz to tylko dla siebie :) Jeśli jesteś kobietą – co zwróciło twoją uwagę?

A teraz zastanówmy się dlaczego bracia Wachowscy, nie ubrali jej na niebiesko?

Idąc dalej tym tropem, zastanówmy się, dlaczego kontrolki na tablicy rozdzielczej w samochodzie mają różne kolory? Żeby było estetycznie?

Zrobiono pewien eksperyment. Kobieta prosiła mężczyzn o drobną pomoc na ulicy – przeniesienie wielkiego pudła przez pasy i włożenie go do samochodu zaparkowanego po drugiej stronie. Liczono ilu gości w ciągu godziny jej pomogło, w zależności od koloru jej sukienki….. Jak myślisz jaki był wynik? Oczywiście, że kiedy była czerwona, to liczba pomocników była największa. Nawet kilka razy, w stosunku do koloru białego.

Dlatego właśnie kobieta w czerwieni z Matrixu jest dla mnie symbolem filtra.

Prawdą oczywistą, choć niekoniecznie uświadomioną jest, że wszyscy patrzą, choć każdy dostrzega coś innego. Niewiele osób zadaje sobie pytanie jakie czynniki wpływają na „selekcję informacji”? Przecież obraz jest jeden, zatem zestaw informacji dostępnych dla każdego jest taki sam. To właśnie robią filtry poznawcze. Jest to mechanizm upraszczający nam życie. Choć czasami upraszcza tak bardzo, że robisz głupoty. Dlatego warto wiedzieć, że jest, umieć go identyfikować i czasami nie pozwalać mu działać – czyli wyłączać filtr.

Musisz jeszcze wiedzieć co to jest wzorzec myślowy i schematy poznawcze.

 

 

Co to jest zmiana jakościowa?

zmiana jakościowaWyobraź sobie świat, zanim pojawiły się samochody. Po drogach jeździły dorożki, bryczki itp. pojazdy zaprzężone w konie. Kiedy powstał automobil, z dróg zniknęły pojazdy konne, a pojawiły się samochody. To jest przykład zmiany jakościowej.

Jakość w ujęciu potocznym odnosi się do tego czy coś jest zrobione dobrze, czy nie. Jakość w ujęciu ogólnym dotyczy cech przedmiotu. Zmiana jakościowa oznacza, że zmieniają się charakterystyczne cechy czegoś. W przeciwieństwie do zmiany ilościowej, gdzie cechy pozostają stałe, ale zmienia się ilość czegoś.

Co to jest zmiana ilościowa?

zamiana ilościowaWyobraź sobie szklankę ze słoną wodą (rozpuszczony NaCl). W wodzie jest rozpuszczone niewiele soli i możesz dosypać jej tam jeszcze trochę. Po zamieszaniu ona się rozpuści. Sypiesz więc i mieszasz. Co się stało? Wzrosło stężenie soli w wodzie – to jest przykład zmiany ilościowej. Składnik się nie zmienił, ale zmieniła się jego ilość.

Zmiana ilościowa oznacza, że cechy czegoś pozostają stałe, ale zmienia się ilość tego czegoś. W przeciwieństwie do zmiany jakościowej, gdzie zmieniają się charakterystyczne cechy, a ilość się nie zmienia.

Jak rozumieć zmianę jakościową i ilościową?

jak rozumieć zmianęMały producent wody mineralnej, produkujący ją na jedną zmianę (8h dziennie) widzi, że woda się dobrze sprzedaje. Zwiększa więc produkcję. Zatrudnia dodatkowych ludzi i na tej samej linii produkcyjnej produkuje już na dwie zmiany (16h dziennie). Produkuje zatem dwa razy więcej wody, koszty butelek wzrosły dwukrotnie. To jest przykład zmiany ilościowej – nie zmieniły się cechy wody, ani zakładu produkcyjnego. Wzrosła tylko ilość butelek produkowanej wody i odpowiadające jej proporcjonalnie koszty.

Ten sam producent po jakimś czasie zwiększył produkcję do 3 zmian na dobę i stanął przed dylematem, czy budować drugi taki sam zakład, czy coś zmienić w sposobie produkcji. Spotkał człowieka, który zaproponował mu wybudowanie zrobotyzowanej linii produkcyjnej, która w tym samym czasie i na tej samej powierzchni zakładu, wyprodukuje 10x więcej butelek wody, niż obecnie. Producent zwolnił więc 24 swoich pracowników, zdemontował starą linię produkcji, zainstalował nową, zatrudnił 3 inżynierów do nadzoru tej zrobotyzowanej linii, pracującej 24/7 i zwiększył produkcję 10-krotnie, zmniejszając koszty 4 krotnie. To jest przykład jednoczesnej zmiany jakościowej i ilościowej. Zmieniły się bowiem cechy zakładu i wielkość produkcji.

Co to jest myślenie procesowe?

myślenie procesoweTo trochę masło maślane, bo myślenie jest procesem…. W skrócie chodzi o to by myśleć o procesach. Żeby o nich myśleć, to najpierw musisz rozumieć co to jest proces, dostrzegać je w otoczeniu, a dopiero potem możesz o tym myśleć :) Zacznijmy więc od procesu.

Proces ma wejście, wyjście a pomiędzy nimi dokonuje zmiany jakościowej… No niewiele to tłumaczy, więc najpierw ustalmy znaczenie słów.

Zmiana jakościowa oznacza, że zmieniają się charakterystyczne cechy czegoś. W przeciwieństwie do zmiany ilościowej, gdzie cechy pozostają stałe, ale zmienia się ilość czegoś. Zajrzyj do słowniczka po więcej wyjaśnień.

Wiesz już co robi proces, ale to nie wyjaśnia czym jest. Jest zestawem czynności, operacji, działań. Synonimów jest dużo. Ważne by rozumieć o czym mówimy.

Wyobraźmy sobie proces produkcji gwoździ.
Do fabryki przyjeżdżają pęki prętów. W fabryce jest jedna maszyna która tnie te pręty na kawałki, druga która robi główkę gwoździa i trzecia która robi ostrze. Na końcu ktoś pakuje te gwoździe w pudełka.. Nie sugeruj się tym, czy produkcja gwoździ faktycznie tak wygląda czy nie. Chodzi o to, by sobie to wyobrazić.
Większość ludzi postrzega to tak:

  • Jestem zakupowcem, zamawiam pręty, jak dostanę informacje od kierownika produkcji, że potrzebuje pręty. Jak nie powie, nie zamawiam. Mam gdzieś czy mu zabraknie prętów, ja mam płacone niezależnie czy pręty są czy nie.
  • Jestem operatorem maszyny, wkurza mnie, jak Zdzichu rzuca mi pocięte pręty do kosza, bo muszę je wyciągać pojedynczo i wkładać do maszyny robiącej główki. Nienawidzę swojej pracy.
  • Jestem handlowcem, sprzedaję pudełka gwoździ. Gdyby debile na pakowalni mieli czyste ręce, to paczki by ładnie wyglądały. A takie ładne i czyste klienci chętniej kupują, a ja mógłbym więcej zarobić.
  • Jestem szefem. Ci pracownicy narażają mnie na straty. Nie myślą, chcą tylko podwyżki, a Nail International wypuścił gwoździe o zwiększonej twardości, w wypasionym pudełku i 30% taniej ode mnie. Rząd zdecydowanie powinien coś z tym zrobić.

Brzmi znajomo?

W rzeczywistości dział zamówień, dział produkcji i dział sprzedaży są sztucznymi tworami. Proces produkcji gwoździ płynie przez nie wszystkie. Co więcej nie zaczyna się na bramie zakładu. Zaczyna się w…. hucie, która produkuje pręty. A gdzie się kończy? To zależy od postrzegania. Jeżeli myślimy o procesie produkcji – to na bramie zakładu. Ale jeśli myślimy o procesie wytwarzania gwoździ dla klienta…. to kończy się po wbiciu przez klienta gwoździa w coś tam.
P R O C E S to magiczne słowo. Od precyzyjnego określenia wejścia, wyjścia i cechy którą zmienia, zależy, co będziesz o nim myśleć. Co więcej procesy składają się najczęściej z podprocesów (składowych). Każdy z nich ma taką samą strukturę – jak ruska matrioszka, jedna w drugiej.
Opis procesu służy zidentyfikowaniu operacji i zadań, opisaniu cech przedmiotów, które proces zmienia i przypisaniu ich do wejścia i wyjścia. Żeby procesy przebiegały płynnie, na stykach wejście/wyjście pomiędzy procesami cechy muszą być takie same. Jeśli nie są, to źle patrzysz, albo inaczej źle definiujesz procesy. Ponadto opis procesu pozwala jednoznacznie określić, jakie czynniki wpływają na zmianę jakościową. „Jednoznacznie” znaczy, że wczoraj, dziś i jutro będą tak samo na nią wpływać. To bardo ważne, bo jeśli te czynniki wpływają różnie, albo raz wpływają a raz nie, to również nie jest proces…..
Myślenie procesowe pozwala zrozumieć co się dzieje wokół nas. Powala zrobić porządek i pomóc Ci myśleć systematycznie, co więcej pozwala ujednolicić rozumienie tego o czym mówimy, przez co przekłada się na lepszą komunikację między ludźmi.

Myślenie procesowe jest wzorcem myślowym, jest strukturą dającą Ci proste reguły postrzegania i pojmowania. Narzuca zestaw filtrów poznawczych, które powodują, że dostrzegasz wejście, wyjście, zmianę jakościową i czynniki ją powodujące. To jest sposób myślenia, który każe Ci opisywać rzeczywistość jako zestaw algorytmów.

Do czego to się przydaje?
No na pewno nie do pójścia na randkę. Ale jak popatrzysz procesowo na „zatowarowanie” Twojej lodówki w domu, to może się okazać, że oszczędzisz pieniądze i zyskasz więcej czasu dla siebie.